در این دوره، آبفای استان همدان از یک سو اجرای طرحهای توسعهای و آبرسانی روستایی را دنبال کرد و از سوی دیگر، با تقویت زیرساختهای پدافندی و مدیریت بحران، تلاش کرد تابآوری شبکه را در برابر حوادث و تهدیدات افزایش دهد؛ رویکردی که از اصلاح شبکه و نصب تجهیزات مدیریت فشار تا تأمین برق اضطراری، تدوین برنامه تداوم خدمت و حفاظت فیزیکی از تأسیسات را دربر گرفت.
جنگ آزمون بزرگ تابآوری آبفا
یکی از مهمترین رویدادهای این دوره، قرار گرفتن زیرساختهای آبفا در معرض حمله و شرایط جنگی بود.
شامگاه ۲۱ اسفند، انبار مرکزی تجهیزات زیرساخت آبرسانی شرکت آب و فاضلاب استان همدان مورد حمله قرار گرفت و در این حادثه 2نفر از کارکنان شرکت به شهادت رسیدند. این حادثه علاوه بر خسارت انسانی، خسارت قابل توجهی به تجهیزات و زیرساختهای شرکت وارد کرد. اما خدمترسانی به مردم متوقف نشد.
با آغاز جنگ، ستاد مدیریت بحران و کمیته پدافند غیرعامل شرکت فعال شد و متناسب با شرایط، دستورالعملهای لازم به واحدهای اجرایی ابلاغ و پیگیری شد. یکی از مهمترین اقدامات، تدوین برنامه عملیاتی تداوم خدمت یا BCP بود تا برای سناریوهای مختلف، مسیر استمرار تأمین و توزیع آب مشخص باشد.
در این دوره، بیش از ۷۰ هزار تماس مردمی از طریق مرکز ارتباط با مشترکان ۱۲۲ پاسخ داده شد؛ موضوعی که نشان میدهد در شرایط بحرانی، ارتباط مستقیم با مردم نیز به اندازه حفاظت از تأسیسات اهمیت داشته است.
همچنین شناسایی خطوط انتقال و مخازن کمنیاز به برق، اصلاح برخی مسیرها برای کاهش وابستگی به شبکه برق، برنامهریزی برای استقرار مولدهای اضطراری و هماهنگی برای استفاده از ظرفیت مولدهای دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی، در دستور کار قرار گرفت.
به این ترتیب، جنگ برای آبفای همدان تنها یک حادثه نبود؛ بلکه آزمونی برای میزان آمادگی، سرعت واکنش و تابآوری یک زیرساخت حیاتی بود.
آب باید حتی در خاموشی برق جریان داشته باشد
وابستگی بخش قابل توجهی از تأسیسات آبرسانی به انرژی برق، یکی از نقاط حساس شبکه آب است. از همین رو، تقویت برق اضطراری طی این دوره به یکی از محورهای اصلی اقدامات پدافندی شرکت تبدیل شد.
در سال ۱۴۰۵، 8دستگاه دیزلژنراتور برق اضطراری با مجموع توان ۲۷۳۰ کیلوولتآمپر خریداری و در تأسیسات آبرسانی استان مستقر شد. این تجهیزات همراه با کانوپی و مخازن ذخیره سوخت، برای افزایش پایداری تأسیسات و استمرار خدمات در شرایط اضطراری پیشبینی شدهاند.
برای اجرای این طرح ۹۵۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات مرابحه بند «م» ماده ۲۸ مربوط به تنش آبی روستایی و عشایری هزینه شده است.
البته تقویت برق اضطراری به خرید این هشت دستگاه محدود نشد. در راستای افزایش آمادگی، مانورهای مولدهای اضطراری نیز در تأسیسات برگزار شد و در یکی از این مانورها ۲۹دیزلژنراتور بهصورت همزمان وارد مدار آزمایشی شدند. هدف روشن بود: قطعی برق نباید به قطعی آب تبدیل شود.
مدیریت فشار؛ شبکهای که باید هوشمندانه نفس بکشد
یکی دیگر از محورهای مهم اقدامات دو سال اخیر، مدیریت فشار در شبکه توزیع آب بود.
فشار نامناسب در شبکه میتواند علاوه بر افزایش احتمال شکستگی و حوادث، موجب افزایش هدررفت آب و آسیب به تأسیسات شود. از سوی دیگر، کاهش بیش از حد فشار نیز میتواند کیفیت خدمترسانی به مشترکان را تحت تأثیر قرار دهد.
از این رو، اجرای طرحهای مدیریت فشار، ایجاد زونهای فشاری، اصلاح شبکه و نصب تجهیزات کنترل فشار، بخشی از اقدامات آبفای استان برای حرکت از مدیریت سنتی شبکه به سمت بهرهبرداری دقیقتر از ظرفیت موجود بوده است.
در همین راستا، اتصال زونهای شرق و غرب شبکه و نصب تجهیزات فشارشکن، با هدف کنترل و متعادلسازی فشار در بخشهای مختلف شبکه دنبال شد.
این اقدامات در کنار اصلاح و توسعه خطوط، به آبفا امکان میدهد به جای افزایش صرف ظرفیت تولید، از ظرفیت موجود شبکه بهرهوری بیشتری داشته باشد؛ رویکردی که در شرایط محدودیت منابع آبی اهمیت دوچندان دارد.
جهاد آبرسانی؛ حرکت بزرگ برای روستاهای همدان
یکی از شاخصترین اقدامات دو سال اخیر، اجرای طرح جهاد آبرسانی در استان همدان بوده است.
در مرحله نخست، قرارداد جهاد آبرسانی با قرارگاه امام حسن مجتبی(ع) به مبلغ ۵۰۹ میلیارد تومان برای آبرسانی به ۱۶۰ روستا منعقد شد و این پروژه بهطور کامل اجرا و تحویل موقت شد.
پس از آن، مرحله دوم جهاد آبرسانی با هدف پوشش ۳۳۰ روستای دیگر وارد مرحله اجرا شد؛ قراردادی که ارزش آن حدود یک همت اعلام شده و دوره اجرای آن 3سال در نظر گرفته شده است.
در مجموع، 2قرارداد جهاد آبرسانی، ۴۹۰ روستا را هدفگذاری کردهاند؛ اقدامی که علاوه بر رفع مشکلات موجود، روستاهایی را نیز که در آینده در معرض کمبود آب قرار خواهند گرفت، دربر میگیرد.
این پروژهها تنها به لولهگذاری محدود نیستند؛ احداث مخزن، اجرای خطوط انتقال، اصلاح و توسعه شبکه، ایستگاههای پمپاژ و تکمیل تأسیسات آبرسانی، مجموعه اقداماتی هستند که در قالب این طرح دنبال میشوند.
آبِ پس از مصرف یک سرمایه جدید
عملکرد 2ساله آبفا تنها در حوزه آب شرب خلاصه نمیشود.
توسعه شبکه جمعآوری فاضلاب، اصلاح شبکههای فرسوده، ارتقای تصفیهخانهها و بازچرخانی پساب، بخش مهم دیگری از فعالیتهای شرکت بوده است.
تصفیهخانه فاضلاب همدان یکی از نمونههای مهم در این حوزه است؛ جایی که پساب تصفیهشده برای مصارف صنعتی و نیروگاهی مورد استفاده قرار میگیرد.
سالانه حدود ۱۴ میلیون مترمکعب پساب تصفیهشده به نیروگاه شهید مفتح تحویل میشود و بخشی از پساب نیز در اختیار شهرکهای صنعتی و صنایع پتروشیمی قرار میگیرد.
این رویکرد، فاضلاب را از یک تهدید زیستمحیطی به یک منبع قابل استفاده تبدیل میکند و از برداشت آب خام برای مصارف صنعتی میکاهد.
گام بلند آبفای همدان در مسیر تحول دیجیتال
یکی از مهمترین اقدامات راهبردی شرکت آب و فاضلاب استان همدان در 2 سال گذشته، ورود به حوزه هوشمندسازی تأسیسات آبرسانی و شبکه توزیع آب شهر همدان بود؛ طرحی که با اعتبار 4850 میلیارد ریال بهعنوان یکی از طرحهای پیشران صنعت آب و فاضلاب کشور برای تأمین مالی به صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری ارائه شد.
در راستای اجرای تفاهمنامه همکاری میان شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و صندوق نوآوری و شکوفایی ریاست جمهوری، طرح هوشمندسازی آبفای همدان در نشست مشترک بررسی طرحهای پیشران صنعت آب و فاضلاب با حضور مدیران ارشد شرکت مهندسی آبفای کشور، صندوق نوآوری و شکوفایی، مدیرعامل آبفای استان همدان و جمعی از مدیران و کارشناسان مورد بررسی قرار گرفت.
پس از ارائه ابعاد فنی، اجرایی و اقتصادی این طرح، کلیات آن مورد تأیید مسئولان و کارشناسان حاضر قرار گرفت و در مسیر بهرهمندی از ظرفیتهای حمایتی و تسهیلاتی صندوق نوآوری و شکوفایی قرار گرفت.
کیفیت آب؛ خط قرمز آبفا
در کنار تأمین کمّی آب، حفظ کیفیت آب شرب نیز در این دوره مورد توجه قرار داشته است.
شستوشو، لایروبی، گندزدایی و شوک کلر مخازن ذخیره آب، کنترل مستمر کیفیت آب، آموزش نیروهای مرتبط با کلرزنی، اجرای برنامه ایمنی آب و راه اندازی آزمایشگاه سیار از جمله اقداماتی است که با هدف حفظ سلامت آب شرب انجام شده است.
در برنامه ایمنی آب نیز تلاش میشود تمامی مراحل از منبع تأمین تا نقطه مصرف شناسایی و ریسکهای احتمالی کنترل شوند.
در واقع، مأموریت آبفا تنها رساندن آب به خانه مردم نیست؛ آب باید سالم، پایدار و قابل اعتماد به دست مشترک برسد.
حفاظت فیزیکی؛ زیرساختی که باید از آن حفاظت کرد
شرایط جدید، اهمیت حفاظت از تأسیسات حیاتی آب و فاضلاب را بیش از گذشته آشکار کرده است.
در این دوره، اقداماتی برای تقویت حفاظت فیزیکی تأسیسات از جمله توسعه سامانههای نظارتی، دوربینهای حفاظتی، فیبر نوری، برجهای دوربین، دیوارکشی، ایجاد فضاهای نگهبانی و تقویت تجهیزات حفاظتی انجام شده است.
این اقدامات در کنار پدافند غیرعامل، بخشی از سیاست افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی استان محسوب میشود.
مدیریت بحران از واکنش به آمادگی
یکی از تغییرات مهم در رویکرد مدیریتی آبفا، حرکت از مدیریت واکنشی بحران به سمت آمادگی پیشگیرانه است.
شناسایی تأسیسات حساس، تدوین سناریوهای بحران، برنامه تداوم خدمت، پیشبینی منابع برق اضطراری، تعیین مسیرهای جایگزین و برگزاری مانورهای آمادگی، کمک میکند در زمان وقوع حادثه، تصمیمها از پیش طراحی شده باشند.
در جریان جنگ نیز همین زیرساخت مدیریتی مورد استفاده قرار گرفت و ستاد بحران و کمیته پدافند غیرعامل شرکت فعال شدند.
پاسخگویی به مردم آبفا در کنار مشترک
در نهایت، مهمترین شاخص عملکرد هر دستگاه خدماترسان، رضایت مردم است.
تقویت مرکز ارتباط با مشترکان ۱۲۲، میزهای ارتباط مردمی، رسیدگی به شکایات، بازرسی و پاسخگویی به درخواستهای مشترکان، بخش دیگری از فعالیتهای شرکت در این دوره بوده است.
تجربه جنگ نیز نشان داد که ارتباط مستقیم با مردم در شرایط بحران اهمیت ویژهای دارد؛ بهگونهای که در آن دوره بیش از ۷۰ هزار تماس از طریق مرکز ۱۲۲ پاسخ داده شد.
دستاوردهای مدیریتی و ارزیابی عملکرد
در 2سال گذشته، شرکت آب و فاضلاب استان همدان در ارزیابیهای ملی نیز عملکرد درخشانی ثبت کرد. مهمترین این موفقیتها، کسب رتبههای برتر جشنواره شهید رجایی استان همدان بود که نشاندهنده عملکرد موفق شرکت در شاخصهای بهرهوری، مدیریت، خدمترسانی و تحقق اهداف دولت است.
در ارزیابی عملکرد سال ۱۴۰۳ دفتر نظارت بر بهرهبرداری شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور نیز آبفای استان همدان رتبه سوم را در شاخصهای مورد ارزیابی به دست آورد.
مدیریت مصرف؛ از هشدار تا فرهنگسازی
در کنار اقدامات فنی، آبفا در این دوره تلاش کرده مدیریت مصرف را به یک مطالبه عمومی تبدیل کند.
پویشهایی مانند «آب را دریابیم»، «۲۰ در ۳۰» و «آب سرمایه مشترک» با هدف مشارکت دادن مردم، خانوادهها و کودکان در مدیریت مصرف آب اجرا شدند.
برگزاری برنامههای آموزشی برای کودکان و همکاری با کانون پرورش فکری نیز با این هدف انجام شد که فرهنگ مصرف صحیح آب از سنین پایین شکل بگیرد.
پیام اصلی این اقدامات ساده است: آب سرمایه مشترک است و حفاظت از آن فقط وظیفه آبفا نیست.
روابط عمومی؛ روایتگر خدمت و مرجع اطلاعرسانی صنعت آب
روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب استان همدان در دو سال گذشته با تولید و انتشار گسترده اخبار، گزارشها و روایتهای میدانی از پروژهها، به یکی از روابط عمومیهای برتر صنعت آب و برق کشور تبدیل شد.
این موفقیتها نقش روابط عمومی را بهعنوان بازوی ارتباطی شرکت در تبیین خدمات، افزایش اعتماد عمومی و اطلاعرسانی شفاف به مشترکان پررنگتر کرد.
دو سال برای ساختن یک آبفای تابآور
2سال گذشته برای شرکت آب و فاضلاب استان همدان، دورهای عادی نبود.
از یک سو، کاهش بارندگی، محدودیت منابع آبی و افزایش فشار بر شبکه، ضرورت اجرای پروژههای تأمین آب و مدیریت مصرف را بیشتر کرد؛ از سوی دیگر، توسعه روستاها، اصلاح زیرساختهای فرسوده و افزایش سطح خدمات، نیازمند سرمایهگذاری مستمر بود.
در میانه این شرایط، جنگ نیز آزمونی جدی برای زیرساختهای حیاتی استان ایجاد کرد؛ آزمونی که با از دست دادن دو نیروی خدوم و وارد شدن خسارت به انبار مرکزی تجهیزات همراه شد، اما جریان خدمترسانی به مردم متوقف نشد.
خرید و استقرار دیزلژنراتورها، تدوین برنامه تداوم خدمت، تقویت پدافند غیرعامل، حفاظت فیزیکی از تأسیسات، مدیریت فشار، اصلاح شبکه، توسعه جهاد آبرسانی، افزایش تابآوری برق تأسیسات، توسعه زیرساختهای فاضلاب، بازچرخانی پساب، کنترل کیفیت آب و تقویت ارتباط با مشترکان، مجموعهای از اقداماتی است که تصویر آبفای همدان در این دوره را شکل میدهد.
امروز نتیجه این مسیر را باید نه فقط در تعداد پروژههای افتتاحشده، بلکه در توان شرکت برای ادامه خدمت در سختترین شرایط دید.
آبرسانی، خدمتی است که توقف نمیشناسد؛ و عملکرد دو سال گذشته آبفای استان همدان را میتوان تلاشی برای ساختن شبکهای دانست که در برابر خشکسالی، قطعی برق، حوادث، بحران و حتی جنگ، پایدارتر، آمادهتر و تابآورتر باشد.