به گزارش الوند، محمد بهنشان، در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تأکید بر جایگاه رسانهها در نظام سلامت، اظهار کرد: امروز رسانه به یکی از ارکان اصلی زندگی اجتماعی تبدیل شده و نقشی فراتر از نهاد خانواده در آگاهیبخشی، فرهنگسازی و جهتدهی به رفتارهای اجتماعی ایفا میکند.
وی با اشاره به سیر تاریخی حضور رسانه در جوامع، افزود: در دهههای گذشته رسانهها حضور پررنگی در زندگی مردم نداشتند، اما از یک مقطع تاریخی به بعد، چه در سطح جهانی و چه در کشور، رسانهها وارد عرصهای شدند که اکنون به یکی از حیاتیترین و اساسیترین ابزارهای اجتماعی تبدیل شدهاند؛ ظرفیتی که اگر بهدرستی از آن استفاده شود، میتواند نقش تعیینکنندهای در تأمین و ارتقای سلامت عمومی داشته باشد.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه ارتقای سواد سلامت یکی از برنامههای محوری وزارت بهداشت است، تصریح کرد: در حال حاضر هیچ برنامهای در وزارت بهداشت طراحی و اجرا نمیشود مگر اینکه دارای پیوست رسانهای باشد. این موضوع صرفاً یک اقدام تشریفاتی یا اداری نیست، بلکه ماهیت برنامههای سلامتمحور ایجاب میکند که رسانه بهعنوان بازوی اصلی ارتباط با جامعه در کنار نظام سلامت قرار گیرد.
بهنشان با اشاره به تغییر الگوی بیماریها و ضرورت تحول در شیوه مدیریت آنها، خاطرنشان کرد: مدیریت بیماریها در مراحل شناسایی، پیشگیری، کنترل، درمان و بازتوانی بدون مشارکت فعال مردم امکانپذیر نیست. از آنجا که دسترسی مستقیم و دائمی به همه اقشار جامعه ممکن نیست، رسانهها مهمترین مسیر ارتباطی ما با گیرندگان خدمت در هر نقطه و هر جایگاه اجتماعی هستند.
وی با قدردانی از نقش و تلاش فعالان رسانهای، گفت: رسانهها زبان گویای بدنه اجتماعی هستند و ما از نقدهای کارشناسی و سازنده که منجر به ارائه راهحل و بهبود خدمات شود استقبال میکنیم. این همافزایی میان رسانه و نظام سلامت میتواند موجب حرکت رو به جلو و حل مسائل در سطح جامعه شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در ادامه به تشریح برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع الکترونیک پرداخت و اظهار کرد: این برنامه با حمایت رئیسجمهور، وزیر بهداشت و مجلس شورای اسلامی در حال اجراست و هدف اصلی آن تحقق عدالت در سلامت است؛ بهگونهای که همه افراد در مناطق شهری و روستایی و حتی دورافتادهترین نقاط، متناسب با شأن و کرامت انسانی خود از خدمات سلامت بهرهمند شوند.
بهنشان افزود: در فاز جدید اجرای این طرح در استان همدان، جمعیت روستایی و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر تحت پوشش قرار میگیرند که حدود ۷۵۰ هزار نفر از جمعیت استان را شامل میشود. این جمعیت تحت پوشش بیمه روستایی قرار دارند و تمامی خدمات تعریفشده در قالب این طرح را بهصورت رایگان دریافت میکنند. در این برنامه، هر فرد دارای پرونده الکترونیک سلامت خواهد بود و خدمات در سطوح پایه، یک، دو و سه و از طریق نظام ارجاع الکترونیک ارائه میشود.
وی تأکید کرد: سطح پایه این طرح بر خودمراقبتی و ارتقای سواد سلامت استوار است و در این بخش نقش رسانهها بسیار پررنگ و اثرگذار خواهد بود. اجرای صحیح این برنامه ضمن مدیریت بهینه منابع انسانی و مالی، موجب افزایش کیفیت خدمات، جلوگیری از سردرگمی بیماران و ارتقای رضایتمندی مردم میشود.
بهنشان با بیان اینکه سطح یک خدمات در خانههای بهداشت و مراکز بهداشتی درمانی ارائه میشود که در استان همدان ۴۹۴ خانه بهداشت، ۱۴۷ مرکز بهداشتی درمانی و ۱۱۹ پایگاه سلامت در اجرای این طرح مشارکت دارند، ادامه داد: ارجاع بیماران به سطوح بالاتر تنها از مسیر نظام ارجاع الکترونیک انجام میشود تا از سردرگمی و اتلاف منابع جلوگیری شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر رویکرد «تقدم پیشگیری بر درمان» در نظام سلامت، عنوان کرد: نگاه ما در حوزه بهداشت، نگاه توسعهیافته و عملیاتی است؛ به این معنا که پیشگیری نه در حد شعار، بلکه در اجرا در اولویت قرار دارد.
وی افزود: در همین راستا، برای بیماریهای واگیر و غیرواگیر، سلامت خانواده، سلامت روان، بهداشت محیط، بهداشت حرفهای، خدمات آزمایشگاهی و مراقبتهای مادر و کودک، بستههای خدمتی مشخص و مدون در خانههای بهداشت و مراکز خدمات جامع سلامت تعریف شده است.
بهنشان با تشریح خدمات ارائهشده در طرح پزشک خانواده اظهار کرد: از مراقبتهای دوران بارداری، تولد نوزاد، پایش رشد، غربالگری بیماریهای مادرزادی، تیروئید، دیابت و فشار خون گرفته تا خدمات تشخیصی و مراقبتی، همگی در قالب پرونده الکترونیک سلامت ثبت میشود و در صورت نیاز، از طریق نظام ارجاع الکترونیک به سطوح بالاتر خدماتی منتقل میشود.
وی درباره چالش مراجعه مستقیم مردم به پزشکان متخصص بدون طی مسیر نظام ارجاع، گفت: اصلاح این الگوی رفتاری نیازمند فرهنگسازی عمومی است و در همین راستا، کمیتههای تخصصی متعددی با مشارکت رسانهها، صدا و سیما، نهادهای فرهنگی و آموزشی در سطح دانشگاه و استان تشکیل شده است تا همراهی اجتماعی با این طرح تقویت شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان با رد کمبود پزشک عمومی در مراکز مشمول طرح، تصریح کرد: در حال حاضر هیچ مرکز بهداشتی فاقد پزشک در استان نداریم و توزیع پزشکان بر اساس دستورالعملهای جمعیتی و جغرافیایی انجام شده است، هرچند در برخی مراکز به دلیل فشار کاری و اولویتهای درمانی، کمبود نسبی نیرو وجود دارد که در حال پیگیری برای جبران آن هستیم.
بهنشان با اشاره به روند سالمندی جمعیت استان همدان، بیان کرد: در حال حاضر ۱۴.۲ درصد جمعیت استان سالمند هستند و این رقم طی سالهای آینده افزایش خواهد یافت. اگرچه زیرساختهای اولیه طرح «شهر دوستدار سالمند» فراهم شده، اما همچنان فاصله معناداری تا سطح مطلوب خدمات وجود دارد که نیازمند مشارکت نهادهای حاکمیتی، سازمانهای مردمنهاد و بدنه اجتماعی است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان همچنین با اشاره به ازدحام در برخی مراکز تخصصی از جمله کلینیکهای دیابت، گفت: هدف اصلی نظام ارجاع، کاهش تجمع در سطوح تخصصی و ارائه خدمات مؤثرتر در سطح مراقبتهای اولیه است؛ چرا که کنترل بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون در سطح یک اثربخشی بالاتری نسبت به درمان صرف در سطوح تخصصی دارد.
وی با اشاره به کاهش شیوع آنفولانزا در استان همدان، افزود: استان همدان از فهرست استانهای با شیوع بالای آنفولانزا خارج شده و طی سه هفته اخیر با شیب ملایم روند کاهشی دارد، با این حال رعایت پروتکلهای بهداشتی، استفاده از ماسک در فضاهای بسته و تزریق واکسن بهویژه برای گروههای پرخطر همچنان ضروری است.
بهنشان در ادامه با بیان اینکه فشار خون بالا یک «بیماری خاموش، مزمن و کشنده» است، اظهار کرد: این بیماری بهرغم سادگی تشخیص و پیشگیری، در صورت عدم کنترل میتواند منجر به عوارض وخیمی مانند سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیه شود.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان گفت: بخشی از افراد مبتلا به فشار خون بالا از بیماری خود اطلاع ندارند؛ چراکه ممکن است هیچ علامت ظاهری نداشته باشند؛ بنابراین اندازهگیری منظم فشار خون و مراجعه به مراکز بهداشتی و درمانی امری ضروری است.
وی با اشاره به آمارهای موجود، خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۱۱۰ هزار بیمار مبتلا به فشار خون بالا در سیستم بهداشتی استان زیر پوشش مراقبت هستند؛ بر اساس پیمایشهای کشوری بیماریهای غیرواگیر، شیوع فشار خون بالا در افراد بالای ۳۰ سال از ۲۳ درصد در سال ۱۳۹۵ به ۳۵ درصد در سال ۱۴۰۰ افزایش یافته که نشاندهنده رشد قابل توجه این بیماری است.
بهنشان تصریح کرد: اگرچه میزان آگاهی بیماران، مراجعه برای درمان و کنترل بیماری نسبت به گذشته بهبود یافته، اما سرعت رشد ابتلا به فشار خون بالا نگرانکننده است؛ در صورت عدم درمان، فشار خون بالا خطر سکته مغزی را تا چهار برابر و خطر سکته قلبی را تا دو برابر افزایش میدهد.
وی مصرف نمک را مهمترین عامل خطر فشار خون بالا دانست و گفت: میزان توصیهشده مصرف نمک برای افراد سالم حداکثر پنج گرم در روز است، اما این عدد در همدان به طور متوسط ۹.۷ گرم گزارش شده که بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید مصرف نمک را به سه گرم در روز کاهش دهند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان در پایان اضافهوزن و چاقی، مصرف دخانیات و فعالیت بدنی ناکافی را از دیگر عوامل خطر مهم عنوان کرد و افزود: ۵۸ درصد افراد بالای ۳۰ سال استان دچار اضافهوزن یا چاقی هستند؛ همچنین حدود ۱۱ درصد افراد بالای ۱۷ سال در استان مصرفکننده سیگار بوده و همدان در این شاخص رتبه ششم کشوری را دارد.