معصومه کریمی نویسنده و مربی ادبی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
امروز فرصتی دست داد و برگشتم به گذشته. همهاش تقصیر قفسههای کتابی بود که دورتادور من را محاصره کرده بودند. یکییکی کتابها را دست کشیدم. امروز دوباره از اینکه داشتم جایی کار میکردم که دوروبرم پر بود از کتاب، حس عجیبی داشتم. برگشتم به ۳۸ سال پیش؛ به روزهایی که حسرت خریدن فقط یک کتاب غیردرسی را داشتم. همیشه تنها کتابهایی که با آنها سروکار داشتم، کتابهای درسی بود: فارسی و ریاضی و علوم. آنها را هم از بس ورق میزدم و عکسها و نوشتههایشان را نگاه میکردم، تقریباً همهی صفحههایشان را از حفظ بودم؛ آنقدر که گوشههایشان هم فر خورده بودند. همین شد که دلم یک دوست خواست؛ دوستی از یک جنس دیگر، نه از جنس همکلاسیها و بچههای کوچهمحل. آن موقعها تا دلتان بخواهد، کوچهمحلها و مدرسهها پر بودند از بچه و دوست. آنقدر بازی میکردیم که سر سفرهی شام خوابمان میبرد و صبح که چشم باز میکردیم، خودمان را توی رختخوابمان میدیدیم. بعد هم صبحانهخوردهنخورده، مانتوشلوار توسیِ بدرنگمان را میپوشیدیم و پیاده راه میافتادیم سمت مدرسه. بگذریم. داشتم میگفتم که دلم دوست میخواست، اما خبری از دوست نبود. تنها کتابهای غیردرسیای که میشناختم، کتابهای سنگین پدرم بود: شاهنامه، گلستان، حمله حیدری، حافظ و... با جلدهای چرمی که هنوز هم بویشان توی مشامم هست. وقتهایی که بابا سر کار میرفت و من بعدازظهری بودم، میرفتم سر وقتشان. از بس شاهنامه را غلطغولوط میخواندم، فردوسی بزرگ را توی گور میلرزاندم. اصلاً نمیفهمیدم چه میگوید. حافظ هم همینطور. فقط شبهای چله حرفش را حالی میشدم، چون بابا تفأل میزد و خودش معنی میکرد. خلاصه، باز هم بگذریم. همان موقع بود که فهمیدم باید دوستهای جدیدم همسنوسالم باشند. دوستهای بابا بزرگتر از سنم بودند و خیلی به دردم نمیخوردند، چون اصلاً با من و با روحم بازی نمیکردند. هر وقت موقعیتی دست میداد و دوست همسنوسالم را میخواستم، مامان و بابا بهجایش برایم مداد قرمز میخریدند، یا اینکه میگفتند: «بهجاش دفتر بگیری بهتره.» غافل از اینکه من دفتری با سطرهای خالی نمیخواستم. انگار فقط دوست داشتند سرم لای کتاب درسی باشد، یا شاید هم اصلاً کتابهای غیردرسی برایشان مهم نبود. خیلی دوست داشتم از نزدیک یک کتابخانهی درستوحسابی ببینم؛ لابهلای راهروهای پر از قفسهی کتاب بچرخم و کتابهای جورواجور ورق بزنم. اصلاً یادم نمیآید کتابخانهی عمومی نزدیکمان بود یا نه. تنها کتابخانهای که دیده بودم، کتابخانهی مدرسه بود. آن هم چه کتابهایی! دریغ از یک جلد کتاب کودک. بیشترش حلالمسائل بود و کتابهایی از شهید بهشتی و شهید مطهری. قطعاً دوستهای خوبی بودند، اما همسنوسال من نبودند. دلم ضعف میرفت برای اینکه یک کتاب داستان کودکانه دستم بگیرم و ورق بزنم؛ عکسهایش را نگاه کنم و دستوپاشکسته بخوانمش. یک بار، جایزهی مسابقهی دههی فجر مدرسه چند جلد کتاب داستان کودک بود. خودم را کشتم از بس دست بالا گرفتم تا جواب درست را بدهم. آخر سر خدا فهمید که چقدر دلم دوست میخواهد. سؤال را یادم نمیآید، اما وقتی جواب درست را دادم، دل توی دلم نبود. چشم از جایزهی روی میز فلزی برنمیداشتم که توی روبانهای فرفری و قدیمی جشن مدرسه میدرخشید. وقتی جایزهام توی سیل جمعیت به دستم رسید، اول روی جلد را خواندم: **جوجهاردک زشت**. زیباترین کتاب، عزیزترین کتاب و خاطرهانگیزترین کتاب برای من همین کتاب بود. تا همین چند وقت پیش هم داشتمش، اما متأسفانه توی جابهجایی انبار خانهی پدری از بین رفت. من با این کتاب زندگی کردم. کلی برای جوجهاردک زشت غصه خوردم و از اینکه در اوج زشتی زیبا شده بود، انگار دنیا را با تمام قشنگیهایش برایم کادوپیچشده تقدیم کرده باشند، خوشحال شدم. شبها کتاب را بالای سرم میگذاشتم. شبی ده بار آن را ورق میزدم. از دیدن عکسهایش سیر نمیشدم. هر بار یک دور، از اول تا آخر، میخواندمش. کاش هنوز داشتمش. چقدر دلم برایش تنگ شده. انگار قسمتی از من شده؛ قسمتی که هر سال، هفتهی کتاب، یادش میکنم. هنوز هم دوستش دارم؛ خیلی زیاد. دختر و پسری با مادرشان میآیند طرفم. دستم را میگیرند و من را از ۳۸ سال پیش بیرون میآورند. مادر بچهها چند تا کتاب روی میز میگذارد و میگوید: «این کتابها رو آوردم پس بدم.» با لبخند کتابها را تحویل میگیرم و میگویم: «تا اینها رو برگشت میزنم، شما هم لطفاً بچهها رو کمک کنید تا کتابهای جدید انتخاب کنند.» بچهها چیزی نمیگویند. مادر لبخندی میزند و میگوید: «الان کتاب نمیبرم. آخه خیلی درس دارن.» با تعجب نگاهش میکنم. با اینکه تازه از ۸ سالگیام بیرون آمدم، اما دوباره هلم میدهد به ۳۸ سال پیش. توی دلم میگویم: «تو رو خدا بهجاشون تصمیم نگیر؟!» دلم طاقت نمیآورد و میگویم: «اشکالی نداره. بذارید انتخاب کنند. آخر هفته که درس ندارند بخونن.»
مادر کمی فکر میکند و با بیمیلی یا شاید هم رودربایستی میگوید: «باشه.» بعد میروند سراغ قفسهها. زیر لب با خودم میگویم: «من هنوز هم دلم یک دوست میخواهد.»