به گزارش الوند به نقل از آفتاب صبح؛ در ابتدای شهریورماه اما، همزمان با روز بزرگداشت ابوعلیسینا و روز پزشک، استاندار همدان پیشنهادی درخور تأمل مطرح کرد؛ پیشنهاد این بود که چه مطلوب خواهد بود اگر جشن فارغالتحصیلی دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور در همدان و در جوار آرامگاه شیخالرئیس برگزار شود و دانشآموختگان پزشکی، در کنار دیگر برنامهها، سوگندنامه پزشکی خود را در آرامگاه این حکیم بزرگ بخوانند. این پیشنهاد، اگرچه در نگاه نخست یک ایده فرهنگی و نمادین به نظر میرسد، در حقیقت میتواند به طرحی ملی با آثار علمی، فرهنگی، گردشگری و حتی هویتی تبدیل شود؛ طرحی که پیوند میان دانش پزشکی امروز و میراث علمی ایران را به شکلی زنده و معنادار بازنمایی میکند.
پیشنهاد آن است که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاههای علوم پزشکی، نهادهای فرهنگی و استانداری همدان، سازوکاری رسمی و پایدار برای اجرای این ایده طراحی کنند؛ بهگونهای که دستکم سالانه چندین کاروان از دانشآموختگان رشتههای پزشکی و مرتبط با آن؛ برای برگزاری آیین فارغالتحصیلی یا قرائت سوگندنامه به همدان سفر کنند و این آیین را در جوار آرامگاه ابوعلیسینا برگزار کنند. البته روشن است که اجرای چنین برنامهای نیازمند تقویم مشخص، ظرفیتسنجی، رعایت ضوابط میراث فرهنگی، طراحی برنامههای علمی و فرهنگی و پیشبینی امکانات اقامتی و حملونقل است. بنابراین، بهتر است این موضوع بهصورت یک «آیین ملی فارغالتحصیلی علوم پزشکی در جوار بوعلیسینا» تعریف شود، نه صرفاً برنامهای مناسبتی و محدود به یک سال یا یک دانشگاه. همه میدانیم که ابوعلیسینا تنها نامی در تاریخ پزشکی نیست. او نماد پیوند پزشکی با فلسفه، اخلاق، منطق، الهیات، طبیعیات و شناخت انسان است. «قانون» در طب قرنها در مراکز علمی جهان تدریس میشد و هنوز هم نام ابنسینا برای جامعه پزشکی ایران و جهان، یادآور جایگاه تاریخی و تمدنی این سرزمین است. وقتی دانشآموختگان پزشکی در آغاز مسیر حرفهای خود در کنار آرامگاه چنین دانشمندی سوگند یاد میکنند، این سوگند از سطح یک متن اداری یا مراسم معمول فراتر میرود. آنان در واقع، خود را در برابر تاریخ علمی و اخلاقی حرفهای قرار میدهند که به آن وارد شدهاند. این آیین میتواند نوعی پیمان میان نسل تازهنفس پزشکی و یکی از شاخصترین چهرههای علم در ایران و جهان باشد؛ پیمانی برای آنکه دانش، خدمت و مسئولیت اجتماعی از یکدیگر جدا نشوند.
خاطرهای ماندگار در آغاز یک مسیر مهم که میتواند یکی از مهمترین خاطرات زندگی بشود. حال اگر این مراسم در شهری برگزار شود که نامش با ابوعلیسینا گره خورده و در فضایی شکل بگیرد که آرامگاه یکی از بزرگترین دانشمندان تاریخ در آن قرار دارد، بیتردید به تجربهای ماندگارتر تبدیل خواهد شد.
همدان، در این طرح، تنها محل برگزاری یک مراسم نیست؛ خودِ شهر بخشی از محتوای مراسم است. دانشآموختگان، خانوادههای آنان و استادان، علاوه بر حضور در آیین فارغالتحصیلی، با بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران آشنا میشوند. این سفر میتواند زمینهای برای بازدید از آرامگاه باباطاهر، محوطه باستانی هگمتانه، گنجنامه و دیگر ظرفیتهای فرهنگی و طبیعی استان نیز فراهم کند. از این منظر، برگزاری جشنهای فارغالتحصیلی در همدان، به توسعه گردشگری علمی، فرهنگی و خانوادگی استان کمک میکند و موجب میشود حضور دانشگاهیان در همدان از یک سفر کوتاه اداری به تجربهای چندوجهی و خاطرهانگیز تبدیل شود. پزشکی صرفاً مجموعهای از مهارتهای تخصصی نیست. پزشک با رنج، امید، اضطراب، مرگ و زندگی انسانها سروکار دارد. از همین رو، جامعه بیش از هر زمان دیگری به پزشکانی نیاز دارد که در کنار دانش تخصصی، از اخلاق حرفهای، همدلی و احساس مسئولیت برخوردار باشند.
قرائت سوگندنامه در جوار آرامگاه ابنسینا میتواند یادآور این نکته باشد که علم، اگر با معرفت و مسئولیت انسانی همراه نشود، بهتنهایی برای ساختن یک جامعه سالم کافی نیست. هدف، البته، تقدسبخشیدن صوری به یک مراسم یا جایگزینکردن معنویت به جای دانش نیست؛ بلکه تأکید بر این حقیقت است که پزشکی در عالیترین معنای خود، آمیزهای از دانش، مهارت، اخلاق و خدمت به انسان است. این آیین میتواند برای پزشکان آینده این پیام را داشته باشد که ماندگاری نام یک پزشک فقط به شمار مقالات، موقعیت علمی یا درآمد حرفهای او وابسته نیست؛ بلکه به میزان اثری بستگی دارد که بر زندگی انسانها میگذارد. چهبسا پزشکی که در چنین فضایی سوگند میخواند، بیش از پیش به این بیندیشد که روزی نام او نیز، نه بهعنوان یک عنوان شغلی، بلکه بهعنوان چهرهای نیکنام و خدمتگزار در حافظه مردم باقی بماند. این طرح همچنین میتواند بهانهای برای معرفی دقیقتر و علمیتر میراث پزشکی ایران باشد. در حاشیه جشن فارغالتحصیلی میتوان نشستهای تخصصی درباره تاریخ پزشکی، جایگاه «قانون» در طب، اخلاق پزشکی در آثار ابنسینا، نقش ایران در تحول پزشکی جهان و نسبت دانش سنتی و پزشکی مدرن برگزار کرد. همچنین میتوان موزهها، مراکز اسناد، دانشگاهها و مجموعههای فرهنگی همدان را در این برنامه مشارکت داد. انتشار سالانه مجموعه مقالات، تولید محتوای چندرسانهای، نمایشگاه نسخههای خطی و برگزاری کارگاههای دانشجویی درباره ابنسینا، به این برنامه عمق علمی میبخشد و مانع از آن میشود که مراسم به یک برنامه تشریفاتی و تکراری تقلیل یابد. طبیعی است که استانداری، شهرداری، دانشگاه علوم پزشکی همدان، دانشگاه بوعلیسینا، ادارهکل میراث فرهنگی، بخش خصوصی و جامعه پزشکی استان نیز باید برای میزبانی شایسته از این کاروانها آماده شوند. تأمین زیرساختهای اقامتی، حملونقل، راهنمایی گردشگری، خدمات فرهنگی و برنامهریزی برای حضور خانوادهها، از الزامات موفقیت این طرح است. این پیشنهاد بیش از آنکه هزینهای اضافی بر نظام آموزش عالی و سلامت کشور تحمیل کند، میتواند سرمایهای فرهنگی و هویتی بسازد. در شرایطی که بسیاری از آیینهای دانشگاهی به مراسمی مشابه و کماثر تبدیل شدهاند، برگزاری جشن فارغالتحصیلی در کنار آرامگاه ابنسینا میتواند به آن معنا، شکوه و ماندگاری ببخشد. شاید هیچ مکانی برای این آغاز، شایستهتر از آرامگاه حکیمی نباشد که قرنها پیش نشان داد علم، هنگامی به کمال میرسد که در خدمت انسان و همراه با اخلاق باشد.